» حوزه و روحانیت

متن نشست نوزدهم

امام خميني و گذار به فقه پسا انقلاب استاد محمد سروش محلاتي   اشاره: در گرامی­داشت دهه فجر انقلاب اسلامی، نوزدهمین نشست علمی موسسه مفتاح کرامت قم به مبحث مهم «امام خمینی و گذار به فقه پسا انقلاب»، اختصاص یافت و در آن استاد سروش محلاتی از اساتید دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه […]

دوفصلنامه مطالعات فقه معاصر؛ شماره سوم– به تفکیک مقالات

 دوفصلنامه تخصصی مطالعات فقه معاصر سال دوم/ شمارة اول/ بهار و تابستان 96 مدير مسؤول و سردبیر سیدجواد راثی ورعی نشانى: قم ـ صفائیه، کوچه15، بعد از چهار راه، پلاک11 تلفكس: 37836534 نشانى روى اينترنت:.info  http://mag.keramat پست الكترونيك: M.feghemoaser@yahoo *** اذن پدر در ازدواج دختر باکره؛ عبدالله جوادی آملی محمدکاظم تقوی *** تأملی در حكم […]

آیت الله هاشمی رفسنجانی و رواداری در دین؛ استاد سیدضیاء مرتضوی

در نخستین سالگرد رحلت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی محافل و مجالس گرامی‌داشت فراوانی در کشور شکل گرفته است که هر یک در جای خود قابل تقدیر می‌باشد اما محافلی که بدین مناسبت در قم برگزار شدند، از جهات مخنلفی حائز اهمیت می‌باشد. از یک سو قم خاستگاه پرورش فرزانگانی چون آیت‌الله هاشمی بوده و از آنجا […]

گزارش کاملی از همایش بررسی شخصیت و اندیشه های اخلاقی آیت الله هاشمی رفسنجانی

همایش بررسی شخصیت و اندیشه های اخلاقی آیت الله هاشمی رفسنجانی با حضور خانواده مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی، نمایندگان دفاتر و بیوت علما و مراجع عظام تقلید و جمع گسترده ای از مردم در سالن همایشهای غدیر قم برگزار شد. به گزارش خبرنگار شفقنا، در این همایش که جمع زیادی از مردم و حاضران […]

حیات علمی علامه طباطبایی

معرفی اجمالی سید محمدحسین طباطبایی مشهور به علامه طباطبایی(1281- 1360ش)، مفسر، فلیسوف، اصولی، فقیه، عارف و اسلامشناس قرن 14ق. وی از عالمان تاثیرگذار شیعه در فضای فکری و مذهبی ایران در قرن 14ش بود. وی نویسنده تفسیر المیزان، و کتاب‌های فلسفی بدایه الحکمه و نهایه الحکمه، و اصول فلسفه و روش رئالیسم است. علامه، در […]

نگاهی به کتاب العوائد والفوائد حاج آقا مصطفی خمینی؛ محمدکاظم تقوی

مقدمه خروش عزت خواهانه امام خمینی(س) در قیام علیه سلطه بیگانگان و مشخصاً دولت مستکبر آمریکا برای پایمال کردن عزت ملت ایران در ماجرای تصویب لایحه کاپیتولاسیون؛ منجر به تبعید آن بزرگ مرد الهی گردید. در این شرایط به اعتراف دستگاه امنیتی رژیم وابسته پهلوی، آیت‌الله سید مصطفی خمینی فرزند و تربیت شده مکتب علمی […]

طرح دادخواست علیه دولت و حاکم اسلامی و شرط صلاحیت رسیدگی به آن؛ استاد مرتضوی

مقدمه در اختلافات میان حاکم یا دولت اسلامی و اشخاص حقیقی یا حقوقی چند پرسش‌ فقهی مطرح است: نخست  اینکه آیا علیه حاکم یا دولت اسلامی می‌توان طرح دعوا کرد؟ دیگر اینکه با فرض امکان شکایت، آیا خود حاکم شایستگی رسیدگی و قضاوت دربارۀ دعاوی علیه خود را دارد؟ چنان‌که با فرض اینکه حاکم مدعی […]

انتشار کتاب “عقلانیت در عاشورا”؛ محمد سروش محلاتی

به مناسبت ایام محرم  منتشر شد؛ کتاب استاد محمد سروش محلاتی با مباحثی همچون: عزت حکیمانه و عزت سفیهانه تقدم اخلاق بر جهاد امام (ع) قربانی استبداد دینی امام (ع) و امکان مذاکره با دشمن و… جهت اطلاعات بیشتر به آدرس کانال زیر مراجعه فرمایید: https://t.me/mohammadsorooshmahallati  

مکتب فقهی آیت الله بروجردی؛ رحمان ستایش

این روزها مصادف با پنجاه و هشتمین سالروز در گذشت مرحوم آیت‌الله بروجردی است که صاحب مکتبی خاص، هم در استنباط فقهی و هم در اداره حوزه بوده است و از این جهات حق بزرگی بر حوزه‌های علمیه و روحانیت در دوره معاصر دارد. به همین مناسبت با تشکر از محقق محترم جناب آقای رحمان […]

آیت الله میلانی حلقه وصل، استاد سروش محلاتی

چکیده فعالیتهای علمی و اجتماعی زعمای حوزه نشان از تنوع و تکثر زیادی دارد که در اختلاف نظرها ریشه دارد و تفاهم و همفکری را دشوار می نماید. در این فضا، تلاش مصلحانی مانند آیت الله میلانی برای ایجاد تفاهم، کمتر به نتیجه رسیده است. این اختلافات و گاه تقابل ها، فقط به درک متفاوت […]

نقش آیت الله هاشمی در بازنگری قانون اساسی؛ در گفت و گو با استاد سید جواد ورعی

* محور پرسش های ما نقش آیت الله هاشمی رفسنجانی در به ثمر نشستن قانون اساسی جمهوری اسلامی است. ایشان در آغاز تأسیس جمهوری اسلامی چه نقشی در تدوین قانون اساسی و شکل گیری ساختار نظام سیاسی داشتند؟ بسم الله الرحمن الرحیم. ابتدا از روزنامه وزین جمهوری اسلامی به خاطر تجلیل از شخصیت هایی که […]

فقه تخصّصی و اجتهاد شورائی از نگاه آیت‌الله هاشمی رفسنجانی؛ محمدکاظم تقوی

مقدمه آیت­الله هاشمی رفسنجانی پس از تحصیلات مکتب خانه­ای در روستای بهرمان، سال 1327 وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال 1342 بلا انقطاع باهوش و حافظه و استعداد و همت و پشتکار به تحصیل عمیق و محققانه علوم اسلامی اشتغال داشت. از جمله توفیقات ایشان این است که تمامی دهه سی شمسی که […]

ارتباطات حوزوی آیت الله هاشمی در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمين سیدصادق قادري

* جنابعالی، علاوه بر حشر و نشر طولانی مدت و ارادت ويژه‌اي كه به آيت الله هاشمي رفسنجاني داشتيد، مشاور امور روحانيون ايشان بوديد، بفرمایید ایشان چه ارتباطاتی با حوزه و روحانيت داشت؟ ما می توانیم از حضرت آيت الله هاشمي به عنوان يك مردي كه براي لحظات سخت و طاقت‌فرسا مي‌توانست تصميم‌هاي عاقلانه بگيرد، […]

تقاص در اموال دولتی و عمومی؛ استاد مرتضوی

چکیده: رسیدگی به حدود و حقوقی کیفری و نیز داوری در مخاصمات حقوقی در اصل از شئون قضایی و ذاتی حاکم یا حکومت اسلامی است؛ با این حال یکی از پرسش‌ها در مباحث قضا این است که آیا صاحب حق می‌تواند بدون طرح دعوا نزد دادگاه، هر چند بدون آگاهی بدهکار، به استیفای حق خود […]

شخصیت حوزوی حضرت آیت‌الله موسوی‌ اردبیلی

آغاز تحصیل آیت‌الله موسوی اربیلی که در بهمن ماه 1304 در شهر اردبیل دیده به جهان گشود، تحصیلات خود را در سن شش سالگى با ورود به مکتب خانه آغاز کرد و قرآن کریم را فرا گرفته آنگاه کتاب‌هایى چون رساله عملیه، گلستان، تنبیه الغافلین، نصاب الصبیان، گلزار بهار، ابواب الجنان، مجالس المتقین، تاریخ معجم، […]

علامه طباطبایی و نظریه تقدم تربیت بر سیاست

صفحه حوزه: در گفت وگو با استاد سروش محلاتی اشاره در سالگرد ارتحال علامه طباطبایی قرار داریم. علامه طباطبابی در جامعه ما به عنوان یک فیلسوف بزرگ و یک مفسر عالیقدر شناخته می‌شود، ولی علاوه بر این علامه یک شخصیت برجسته اخلاقی بود. او مراحل عالی تربیت معنوی را نزد بزرگانی مانند سید علی قاضی […]

گرامی‌داشت علامه طباطبایی در حوزه علمیه

امسال سی‌وپنجمین سالگرد رحلت علامه طباطبایی، فیلسوف شهیر و مفسر بزرگ معاصر با شور و حال بیشری برگزار شد. علاوه بر همایش‌های با شکوهی که در شهرهای مختلف کشور از جمله مشهد و تبریز برگزار شده است، جلسات علمی و فرهنگی قابل توجهی در حوزه علمیه قم برپا شد. مهمترین جلسه از این دست چهاردهمین […]

اجتهاد گروهی یا شورای فتوی

یکی از مهمترین امتیازات فقه شیعه پذیرش ضرورت اجتهاد برای پویایی شریعت و راهبری زندگی عصری متدینان می‌باشد و در طول تاریخ نیز این عنصر دست مایه عالمان دینی در دین شناسی بوده است و اگر برخی نحله‌های فکری به ظاهر، منکر این حقیقت بودند در عمل نتوانستند بدان پای بند بمانند. اما آنچه در […]

شهید بهشتی و پای‌بندی به اخلاق در عرصه سیاست؛ سیدجواد ورعی

سیدجواد ورعی قال الامام علی ابن ابی طالب علیه السلام: «اللهم انک تعلم انه لم یکن الذی کان منا، منافسه فی سلطان و لا التماس شیء من فضول الحطام، و لکن لنردّ المعالم من دینک و نظهر الاصلاح فی بلادک، فـیامن المظلومون من عبادک و تقام المعطّله من حدودک.1 شهید بهشتی دارای امتیازاتی بود که […]

امام خمینی و عزاداری امام حسین(ع)

عزاداری و مرثیه سرایی برای حضرت امام حسین(ع) از جمله مراسم و شعائر بزرگ مذهب شیعه است که بنابر اصل قطعی و عقلانی تاثیرگذاری و ثمربخشی تعالیم اسلامی دارای فلسفه و آثار و ثمرات بزرگ و بسیار ارزشمند می‌باشد. در متون دینی دستورالعمل‌های صریحی از ائمه اطهار(ع) درباره ضرورت عزاداری برای حضرت امام حسین(ع) ثبت […]

اعتبار شیوه های جدید در روئیت هلال؛ دکتر غفوریان

اشاره رویت هلال و ثبوت ماه نو، به ویژه در ماه مبارک رمضان همواره یکی از چالش‌های حوزه و روحانیت بشمار می‌رفته است. پدید آمدن ابزارهای مدرن در عصر جدید و نیز اختلاف مبانی فقها در این زمینه، این مشکل را دو چندان کرده است. به موازات این مشکل، در سال‌های اخیر تلاش‌های علمی قابل […]

انقلابی گری یا تندروی؟ ؛مهدی پورحسین

هفته پیش در همین صفحه مطرح شده که حوزه مطلوب امام خمینی، حوزه انقلابی است، نه حوزه خمود، ساکت یا متحجر. از نظر امام خمینی روحانیت باید تداوم دهنده راه پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار از حضرت‌امام المتقین علی(ع) تا آخرین منجی بشر باشد و باید کسانی که نقش استمرار اهداف و آرمان‌های ائمه […]

طرح امنیت اخلاقی از منظر فقهی

درگفتگو با حجت‌الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی صفحه حوزه – از آنجا که این روزها طرح امنیت اخلاقی با همکاری هفت هزار ناظر نامحسوس در رسانه‌ها و محافل مختلف مورد بحث ونقد است، صفحه حوزه روزنامه جمهوری اسلامی بر آن شد این طرح را از منظر فقهی نیز مورد بررسی قرار دهد. این موضوع با […]

آسیب شناسی منبر وعظ و خطابه؛ استاد ورعی

«تبلیغ دین» از مهمترین وظایف حوزه‌های علوم دینی است به گونه‌ای که اگر آن را هدف اساسی تاسیس حوزه‌ها در تاریخ اسلام بشماریم سخن گزافی نخواهد بود. فقهای اسلام با استناد به آیه شریفه «نفر» «انذار مردم» را غایت «تفقه در دین» دانسته‌اند.(1) هدف دین شناسی «هدایت و ارشاد مردم» وتوجه دادن آنان از سرنوشت […]

رسول اکرم (ص) الگویی تمام عیار برای روحانیون

انسان برای یک زندگی سعادتمند و خداپسند، نیازمند الگو و سرمشقی مطمئن است و در این مسیر طلاب و روحانیون که خود داعیه‌دار خداگرایی در عالم می‌باشند، به چنین الگویی سزاوارترند. مطابق آیات قرآن کریم و روایات پیشوایان دینی و ائمه معصومین(ع)، نیکوترین و مناسب‌ترین الگو «رسول گرامی اسلام(ص)» است. به یقین، تبعیت از آن […]

خط تحریف عاشورا از نگاه شهید مطهری

مهدی پورحسین. به همان مقدار که تفسیر صحیح از عاشورا سازنده، حیات‏بخش و حرکت‏آفرین است، برداشت نادرست و منحرف کردن آن از مسیر واقعی می‏تواند مخرب و مخدر باشد و حداقل جامعه را بر خلاف هدف امام‏حسین(ع) دچار رکود و رخوت نماید. استاد شهید مطهری به تحریفات عاشورا اهتمام ویژه ورزیده و در خرافه‏زدایی از […]

تبلیغ در فرهنگ دینی

مهدی پورحسین.  تبلیغ در اسلام به معنی رساندن حقایق و معارف اسلامی و دعوت و تشویق مردم به رعایت و اطاعت فرامین الهی و تاسی به سیره انبیا و ائمه اطهار (علیهم السلام) است. قرآن کریم در این رابطه می‌فرماید: ما عَلی‌الرّسول الاّالبَلاغ، بر پیغمبر جز تبلیغ احکام الهی وظیفه‌ای نیست. در دیدگاه دینی تبلیغات، […]

روحانیت و انقلاب اسلامی ایران

مصاحبه با روزنامه جمهوری اسلامی * به نظر شما روحانیت شیعه در به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی ایران چه نقشی داشت؟ بسم‌الله الرحمن الرحیم. با تبریک سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و گرامی داشت یاد و خاطره بنیانگذار جمهوی اسلامی، حضرت امام خمینی و شهیدان انقلاب، به عنوان مقدمه عرض می‌کنم: روحانیت شیعه در طی قرون […]

حوزه و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران،(2)؛ مهدی پورحسین

اشاره در قسمت اول این مجموعه بیان شد که با به وجود آمدن زمینه جمهوری اسلامی در سال 1357؛ همه گروه­ها و شخصیت­ها، سعی کردند، با طرح دیدگاه­های خود سهمی را در تدوین قانون اساسی ادا نمایند، در این میان حوزه و روحانیت کنار ننشسته و سعی کرد حداکثر توان خود را برای انطباق قانون […]

استقلال حوزه‌ها؛ مشروعیت نظام؛ سيد ضياء مرتضوی

1- موضوع استقلال حوزه ها ابعاد چندی را در برمی‌گیرد: استقلال در آموزش، استقلال در مدیریت، استقلال در تولید علم و نظریه‌پردازی، استقلال در تبلیغ دین و تبیین معارف و احکام شرع‌، نیز استقلال سیاسی و استقلال مالی. ماهیت حوزه‌های علمیه شیعه و فلسفه وجودی و هویت تاریخی آن نیز چیزی جز استقلال همه جانبه […]

حوزه و اخلاق جامعه؛ سید ضیاء مرتضوی

«آبان ماه 1387» اشرف علوم کدام است و ملاک تقدم و تاخر علوم چیست؟ این پرسشی است که در طبقه‌بندی ارزشی علوم مطرح است. گاه به ملاک خود مسائل علوم متعلق آن به آن پاسخ گفته می‌شود و گاه به ملاک ارتباط میان علوم و گاه در مقام تعلیم و گاه به لحاظ اولویت‌گذاری در […]

حضرت آیت الله سیستانی، رفتاری کریمانه و موضعی حکیمانه

سید ضیاء مرتضوی «پاییز 1388» عالمان بزرگ به نسبت نقشی که در تاریخ ایفا می‌کنند وجود و زندگی‌شان یک نقطه عطف به شمار می‌رود؛ اما در زندگی هر یک از آنان، گاه نقطه‌های اوجی پدید می‌آید که خود نقطه عطف در حیات فردی یا اجتماعی آنان است و زبانزد عام و خاص می‌گردد. 1- بیش […]

شاگردان، نقطه تلاقی استادان؛ سید ضیاء مرتضوی

«خردادماه 1390» در بررسی حیات علمی چهره‌های بزرگ علمی و تأثیرگذار، یک نقطه مورد توجه به ویژه در فقه که دامنه مسائل و نظریه‌پردازی و اجتهاد در فروع آن بسی گسترده و تاریخ آن شاهد ظهور و بروز فقهای بسیاری بوده، این است که آنان بیشتر تحت تأثیر علمی چه فرد یا افرادی قرار داشته […]

سيد عبدالحسين لاري و حكومت اسلامي لارستان

اشاره آيت‌الله‌سيد عبدالحسين لاري‌، از جمله عالمان مبارز شيعي است كه يك قرن پيش اقدام به تشكيل حكومت اسلامي كرده است، وي با‌تشكيل‌نيروي‌نظامي‌و انتظامي‌از داوطلبين‌محلي‌، طرحي‌نو از لباس‌و آرم‌و نشان‌، براي‌آنان‌، درنظر گرفت. از ديگر اقدامات‌سيد اجراي‌حدود اسلامي‌در محدوده‌ي‌نفوذ خود بوده‌است‌، چنان كه تشكيل‌دادگاه‌هاي‌شرعي‌در لار، طي‌سال‌هاي‌1326 و 1327 قمري، حكايت از وجود نهادهاي اجرايي، در […]

نگاهي به يادداشت‌هاي استاد شهيد مطهري؛ حسين بنايی

بيش از سه دهه از شهادت استاد مطهري مي‌گذرد، اما بايد به اين واقعيت تلخ اعتراف نمود كه حوزه‌هاي علميه نه تنها نتوانسته‌اند جاي خالي اين انديشمند را پر كنند، بلكه هنوز با راه و روش علمي و اجتماعي آن شهيد بزرگوار فاصله زيادي دارند. روشن است كه اگر بنا باشد اتفاقي بيفتد و اگر […]

حمله به مدرسه فيضيه و واكنش حوزه نجف

مقدمه حوزه علميه نجف از نيمه دوم سال1341 كه روحانيون ايران در اعتراض به مصوبه دولت درخصوص انجمن‌هاي ايالتي و ولايتي با انگيزه ديني به مخالفت برخاستند، از منويات آنان پشتيباني نمود و اين حمايت را در مقطع بعدي مبارزات روحانيون ايران يعني رفراندم شاه ادامه داد. در دوم فروردين 1342 حادثه‌اي رخ داد كه […]

زندگی‌نامه علمی سید احمد خمینی؛ محمدکاظم تقوی

بندگی خالصانه امام خمینی(ره) برای حق‌تعالی توفیقات و نعمت‌های فراوانی برای او در پی داشته که یکی از آنها برخورداری از خانواده هم‌فکر، هم‌دل و همراه بوده است. در تمام فراز و نشیب‌ها و سختی و راحتی و تلخ و شیرین دوران مبارزات و قبل از آن در دردسرها و مشکلات پس از پیروزی انقلاب […]

بازخواني منشور روحانيت؛ محمدكاظم تقوي

سوم اسفند سال 1367 ش امام خميني (س) پيامي پرنكته و تاريخي خطاب به “روحانيون سراسر كشور و مراجع بزرگوار اسلام و مدرسين گرام و طلاب عزيز حوزه‌هاي علميه و ائمه محترم جمعه و جماعات” صادر كردند كه به “منشور روحانيت” شهرت يافت. در اين پيام درس‌هايي وجود دارد كه بازخواني هرساله آن براي مجموعه […]

به بهانه هفته وحدت اسلامی؛ سید جواد ورعی

علامه شیخ محمد حسین کاشف الغطاء از منادیان وحدت اسلامی در جهان اسلام بشمار می رود. او تنها از «ضرورت وحدت اسلامی» سخن نگفت و در این زمینه به سخنرانی و مقاله نویسی اکتفا نکرد، بلکه برای تحقق این آرمان بلند راه کارهایی نیز ارائه می‌نمود. او به جدّ به وحدت امت اسلامی اعتقاد داشت […]

علامه طباطبائی و نظریه تفکیک وحی و رأی؛ محمد سروش محلاتی

(مصاحبه با روزنامه جمهوری اسلامی 27/8/1392) مقدمه بیست و چهارم آبان ماه سالروز درگذشت علّامه طباطبایی و روز بزرگداشت آن مفسر کبیر بود. علّامه از نوادر این دوره است که متأسفانه پس از گذشت سه دهه زوایای فکری او هنوز ناشناخته مانده است. صفحه حوزه همواره بررسی زوایای فکری ایشان را جزء رسالت های خود […]